Kĩ thuật trồng dưa lê

Cây dưa lê có nguồn gốc từ ấn Độ, ở nước ta dưa lê mới xuất hiện khoảng mười năm trở lại đây, cây dưa lê trở thành cây trồng chính của nhiều vùng, dưa lê là cây mới nhập nội và trong một số năm gần đây nó đã thích nghi với khí hậu của nước ta, cho kết quả tốt, nhân dân ta tự để giống được. Tuy vậy trong một vài năm nay phẩm chất của dưa lê đã kém đi, quả to ra, mùi thơm và vị ngọt giảm, màu sắc quả không thuần, nhất là loại dưa trắng, vỏ lại có lẫn một chút màu vàng. Đó là do người trồng chưa chú ý chọn và giữ giống.  

1. Đặc tính của giống dưa lê 

Dưa lê sinh trưởng khoẻ, khả năng phân nhánh nhiều, hoa màu vàng nhỏ,đơn tính như các loài hoa dưa khác, nhưng hoa cái hầu hết lại là hoa lưỡng tính. Hoa cái có cả nhị cái và nhị đực. Trên thân chính ít cho hoa cái, phần nhiều tập trung ở các nhánh, đặc biệt ở các nhánh ở ngay đốt lá đầu tiên đã cho hoa cái. Hoa cái ở các nhánh cấp hai thường cho quả to hơn. sau khi cho hoa cái đầu tiên, cứ cách 5- 6 đốt lá cho hoa đực thì lại một đốt cho hoa cái. Dưa lê có nhiều giống, ở nước ta chỉ có một số giống bạch lê, hoàng lê, thanh lê, cẩm lê… nhưng được ưa chuộng nhất là bạch lê và hoàng lê  

Các giống lê rất dễ bị lai tạp lẫn nhau, có khi với cả dưa hồng , dưa bở nên nếu trồng nhiều giống trên một cánh đồng , dễ làm mất giá trị đặc biệt của nhau cả về phẩm chất, màu sắc và hình dạng. Hạt dưa lê nhỏ như hạt dưa chuột , mỗi gam có khoảng 35 hạt trọng lượng 1000 hạt chừng 25- 35 gam. Một quả dưa lê cho khoảng 200 - 300 hạt .

Đặc tính của dưa lê

2. Yêu cầu ngọai cảnh  

Nhiệt độ và nước  

Nhiệt độ thích hợp cho dưa lê thay đổi là 18- 320C, phạm vi tối thích tương đối rộng cho nên có thể gieo trồng ở hầu khắp các tháng trong năm trừ những ngày đông giá lạnh. Độ ẩm luôn luôn giữ điều hoà từ 75 - 80%, độ ẩm không khí thấp cây dưa lê ít bị bệnh phá hại

Ánh sáng  

Trời âm u ít ánh sáng lại có mưa phùn thường gây cho dưa lê lúc có 1- 2 lá thật chết hàng loạt. Nếu là cây đã lớn có hoa quả thì bị dòi đục gốc và bệnh héo rũ phấn trắng phá hại, nếu không phòng trừ kịp thời có khi mất trắng. Nhưng nếu trời âm u có ít ánh sáng mà nhiệt độ cao thì lại gây hiện tượng rụng nụ, rụng hoa và quả non, thậm chí gây thối quả hoặc quả có màu sắc xấu và vị nhạt ít thơm

Đất và dinh dưỡng  

Dưa lê ưa nhất đất thịt nhẹ và cát pha nhất là đất phù sa. Đất cát pha và thịt nhẹ vừa thoát nước, giữ được màu mà còn giữ được nhiệt độ của đất điều hoà, thúc đẩy quá trình phát dục của dưa lê, làm cho dưa lê mau có quả, cho quả có màu sắc hương vị cao. Nơi có tầng đất canh tác mỏng, nhiều cát, ít màu, khô hạn không những sản lượng thấp mà chất lượng cũng kém. Đối với đất thịt mưa đã giữ nước lâu, nắng hay bị nứt nẻ làm cây bị đứt rễ sẽ không tốt.Dưa lê không đòi hỏi luân canh triệt để như dưa hấu nhưng trồng liên tục trên

một mảnh ruộng cũng bị ảnh hưởng tới sản lượng và phẩm chất vì sâu bệnh phá hại, cây trước lấy hết dinh dưỡng cần thiết của cây và sau để lại những tàn dư cặn thải cho cây sau, nên cũng cần hạn chế liên canh.

Yêu cầu ngoại cảnh khi trồng dưa lê

3. Thời vụ trồng dưa lê 

Thời vụ lý tưởng nhất là tháng 2 - 3. Trồng đầu tháng 2 sẽ thu hoạch quả vào tháng 5 - 6. Từ lúc gieo hạt đến lúc được thu hoạch khoảng dưới 90 ngày. trồng sớm hơn, thời gian đầu còn rét , trời âm u, nắng cây sinh trưởng phát triển kém hay bị sâu bệnh phá hại.  

Sang tháng 4 - 5 nhhiệt độ không khí tăng ánh sáng nhiều cây phát triển nhanh. Từ tháng 4 - 8 thời gian đầu cũng có gieo trồng vì mưa to nắng lớn, khi cây trưởng thành cho hoa kết quả vẫn bị mưa gió vùi giập, quả hay bị thối, thân lá giập nát và nhiều nước nên phẩm chất kém, ít ngọt và ít thơm. Cây mau tàn, quả chóng già và quả nhỏ .

Dưa lê có thể trồng từ tháng 1 - 8, xong vụ sớm chống giá rét và vụ muộn phải chọn chân đất thật thoát nước, chú ý đề phòng sâu bệnh.  

3. Gieo ươm cây con  

Thời vụ sớm cần phải trồng vào bầu cách này tiện nhất bầu được xếp vào nơi tập trung có che phủ để tạo điều kiện có nhiệt độ cao, dễ quản lý chim chuột không ăn hạt và khi hạt nảy mầm cũng không bị sâu xám phá hại.

Dùng đất lặn thành từng bát nhỏ hoặc lấy lá chuối tươi , bẹ cây chuối, lá dưa dại …. khoanh thành từng khuôn như chiếc chén to, bỏ phân chộn với đất ải vào rồi gieo mỗi bầu một hạt. Khi cây có 2 -3 lá thật thì chọn cây đem trồng. Trồng riêng từng loại tốt xấu khác nhau để dễ dàng chăm sóc. Cũng có thể dùng bùn ao đổ thành từng luống trên sân gạch hoặc xi măng như kiều gieo mạ sân. khi gieo nhớ cắm đầu nhọn của hạt xuống với mật độ 4 x 5 cm một hạt, để đến khi cây có 2 -3 lá thật thì bóc đem trồng và để nguyên cây trên từng mảng bùn khô. Thời vụ muộn có thể gieo thẳng xong cũng rất khó quản lý. Tốt hơn là nên làm đất bón phân lót rồi gieo thành từng luống. Khi cây đến tuổi thì đánh đem trồng. Dù gieo thẳng hay gieo bằng cách nào cũng nên sử lý nước 530C(3 sôi 2 lạnh) để diệt trùng và kích thích cho hạt mau nảy mầm, ngâm 1 ngày một đêm và ủ nứt lanh rồi mới gieo

4. Làm đất, lên luống, bón phân lót và trồng cây  

Có 2 cách làm luống, làm luống để thả thân bò và làm giàn  

Làm luống để thả thân bò:  

Mặt luống rộng 1.5 - 1.6 m, luống cao 30 cm, bổ hốc dọc theo luống. Hốc cách hốc 80- 100 cm và bón phân theo hốc  

Lượng phân bón: phân hữu cơ 30 - 45 tấn/ ha, phân đạm 80 kg, phân lân 250 kg, kali 80 kg nguyên chất. Trộn đều phân với đất, xoa bằng mặt. Mùa hanh khô có thể làm trũng rồi mới gieo hạt hoặc trồng cây. Cây con đem trồng chỉ vừa lấp kín mặt bầu hoặc cổ cây. Không lấp đất sâu cây dưa chậm phát triẻn

Làm luống để làm giàn  

Luống cao 30 cm mặt luống rộng 1.5 - 1.6 m mở hai rạch dọc luống với khoảng cách 80 - 90 cm bón phân lót chộn đều với đất bột rồi gieo trồng. Mỗi hốc cần một cây tốt, khoẻ với khoảng cách 30 - 35 cm. lượng phân bón cho ruộng dưa theo kiều làm giàn có thể tăng thêm một chút, vì mật độ cây dày hơn. làm cách này cốt để lợi dụng không gian, diện tích đất tuy tốn ít nhưng số lượng hạt hoặc cây con tốn gấp 2 đến 3 lần.

Kĩ thuật trồng dưa lê

5. Bón phân thúc, vun xới làm cỏ cho cây dưa lê 

Bón thúc chia 4 lần:

Lần một bón sau khi cây có 2 - 3 lá thật, lượng phân 20 kg đạm + 20 kali nguyên chất/ ha

Lần 2 khi cây có 6 - 7 lá thật và bắt đầu bẻ ngọn bón 20 kg đạm + 20 kali.

Lần 3 khi cây bắt đầu có hoa cái 40 kg Đạm + 40 kg ka li

Lần 4 khi bắt đầu thu quả 40 kg Đạm + 40 kg ka li.

Kết hợp với các lần bón thúc là xới vun gốc và làm cỏ. Chỉ nên xới xáo 1 lần sau khi bón thúc lần đầu, xới nông gần gốc và phía ngoài, xới sâu vun nhẹ sau đó chỉ nhổ cỏ và hót đất từ rãnh đắp gốc tránh làm đứt rễ dưa.

Làm giàn, bẻ ngọn và dẫn dây  

Làm giàn theo kiểu dấu nhân (X) có cả nẹp trên cùng và hai nẹp hai bên, giàn cao từ 2 - 2,2 m  

Bẻ ngọn và dẫn thân khi có giàn  

Khi cây leo giàn cần buộc và dẫn thân cho phân bố đều trên mặt giàn. Khi cây có 6 - 7 lá thật thì bẻ ngọn chi để cho thân chính phát sinh hai nhánh tốt, còn tỉa bỏ các nhánh khác. Cây dưa lê ra quả ở ngay đốt lá đầu tiên của các nhánh và cho quả to ở nhánh cấp 2. Do đó khi cây đã có quả thì bẻ ngọn, chừa lại 2 - 3 lá

Từ các đợt lá lại phát sinh nhánh và lại bẻ để lại 2 nhánh. Sau khi nhánh có quả lại bẻ ngọn lần thứ 2. Sau khi nhánh thứ 2 có quả lại bẻ tiếp lần 3. Sau 2 - 3 lần bẻ nhánh số quả sẽ có trên mỗi cây từ 6 - 14 quả. Đối với dưa lê vấn đề bẻ ngọn để phát triển nhanh là vấn đề tối quan trọng.

Bẻ ngọn và dẫn thân khi không làm giàn  

Có thể bẻ ngọn theo nhiều cách:

Cách 1  

Sau lá thứ 5 thì có thể bẻ ngọn và thân chính để cho 2 nhánh cấp 1 phát triển. Khi nhánh cấp 1 có 5 - 6 lá thì bẻ ngọn để cho 5 nhánh cấp 2 phát triển. Khi nhánh cấp 2 có 5 - 6 lá lại bẻ ngọn để nhánh cấp 3 phát triển 5 nhánh. Sau khi bẻ ngọn 3 lần một cây dưa có thể cho tới 72 hoa cái có khả năng cho quả

Cách 2  

Sau khi bẻ ngọn thân chính chỉ để 4 nhánh cấp 1 phát triển. Mỗi nhánh cấp 1 sẽ lấy 5 nhánh cấp 2 rồi để phát triển tự nhiên, sau 2 lần bẻ ngọn một cây dưa lê đã cho tới 24 hoa cái có khả năng cho quả

Cách 3  

Sau khi bẻ ngọn thân chính để 5 nhánh cấp 1 phát triển. Trên 5 nhánh cấp 1 sẽ cho 5 hoa cái có khả năng cho quả rồi cứ để phát triển tự nhiên. Số nhánh sẽ ra nhiều ít không đièu khiển được, do đó số quả sẽ lộn xộn quả ra không đồng đều cả về lúa quả lẫn trọng lượng quả. Cách thứ 3 này là cách kém nhất sau cách để thân bò tự nhiên không bẻ ngọn

7. Chặn thân và bảo vệ quả  

Dưa lê hay bị gió thổi làm cuốn thân, lật lá, nên nếu làm giàn cần phải dùng dây đay buộc thân vào giàn. Lưu ý buộc dây dưới quả để đỡ thân, tránh sức nặng của quả làm tụt thân sẽ làm ảnh hưởng xấu tới năng suất. Nếu để thân bò trên mặt luống thì cần dùng đất đè thân theo từng khoảng cách 60 – 70 cm không cần dùng đất trộn phận vì dưa lê ít khi ra rễ phụ. Cũng có thể dùng ghim tre ghim thân chắc xuống mặt đất hoặc trải rơm rạ lên mặt luống.

Quả dưa lê vỏ mỏng, khi chín có mùi thơm ngào ngạt, nếu không làm giàn cần kê để khỏi bị giun dế phá hỏng. Dùng lá che kín quả không cho lộ ra ngoài ánh sáng, khi chín quả sẽ có màu trắng ngà, không có vân xanh và không bị vàng quả sẽ được ưa chuộng hơn.  

sáng, khi chín quả sẽ có màu trắng ngà, không có vân xanh và không bị vàng

quả sẽ được ưa chuộng hơn.  

8. Thu hoạch  

Từ lúc gieo hạt tới lúc thu quả khoảng 90 - 100 ngày. Từ lúc hoa cái tàn tới lúc quả chín khoảng 30 - 40 ngày. Thời gian cho thu quả rộ 30 - 40 ngày, càng bẻ ngọn định số quả cho một cây chính xác, số quả thu càng có độ đồng đều cao và càng có thời gian thu gọn. Bố trí được thời vụ chính xác càng cho thu nhập cao (trồng sớm, trồng muộn tranh thủ thời gian khan hiếm), và vừa tranh thủ được đất đai để tăng vụ. Quả dưa lê (bạch lê) khi chín phải có màu trắng ngà và có mùi thơm. Thu xong xếp dưa vào nơi thoáng mát trong nhà để chín thêm một hai ngày nữa, làm tăng thêm phẩm chất và hương vị của dưa lê.



 

Bài viết liên quan

Back to top button
Close
Close